BİSİKLET DÜNYASINDA YENİ ŞOK : CHRIS FROOME OLAYI VE ‘SALBUTAMOL’ DOPİNGİ

550541_1

4 Tour de France şampiyonu…

32 yaşında Kenya doğumlu…

Yıllık 4 milyon sterlin gelirle takımı Team Sky’ ın gözdesi..

Britanyalı ünlü bisikletçi Chris Froome son aylarını çok sıkıntılı geçiriyor.

En son şampiyon olarak yarıştığı 7 Eylül 2017’ deki İspanya bisiklet turu (Vuelta a España) sonrası olası doping cezası ile gündemde.

UCI (Uluslararası Bisikletçiler Birliği) bildiriminde, Froome’ dan alınan idrar örneğinde Ters Analitik Bulgu (AAF) olarak tanımlanan ve  izin verilen sınır olan 1000 ng/ml nin  2 kat üstünde Salbutamol maddesi tespit edildiği belirtilmiştir.

Evet saptanan miktar 2000 ng/ml idi!!

Üstelik Froome bu şampiyonluğuyla 1978’ den beri aynı yıl içinde duble ( Tour de France/ Vuelta) yapan ilk bisikletçi unvanına sahip oldu. Sonrasında Norveç’ te kazandığı bronz madalya ile kendi deyimiyle unutulmaz bir sezonu muhteşem bir ‘trio’  ile sonuçlandırmıştır

UCI raporuyla birleşen bu performans, çocukluğundan beri astım hastalığı olan ve gizlemeden her alanda inhaler kullanan bisikletçi için geriye dönük şüpheleri çoğalttı.

Froome şimdi Lance Armstrong, Floyd Landis,  Alberto Contador gibi  adı doping skandalına karışarak ünvanını kaybeden bisiklet şampiyonları listesine yeni bir aday mı olacak, göreceğiz.

“ Chris Froome’ un gizli mücadelesi: Sekiz doktor, altı klinik, dört ülke ve beş farklı hastalık… şampiyonun olağanüstü çabası..” 

The Mail on Sunday gazetesi, Haziran 2014

 

Gerçekten de Bilharzia (bir parazit hastalığı), Blastosistoz (bir parazit hastalığı) , tifo, ürtiker (alerjik kaşıntılar) ve astım Froome’ un bilinen sağlık problemleriydi. Birkaç sene öncesine  kadar da dönemsel olarak çok ağır antibiyotik tedavileri almış, antiparaziter ilaçlar kullanmıştır. Team Sky medikal ekibi dahil, Nairobi’ de uzun yıllar takibinde olduğu doktoruna kadar gözlem altında son derece hassas kontrollere tabiydi.

Supplementler (gıda takviyeleri) ile arası son derece iyi olan Froome protein içecekleri, balık yağları, kırmızı pancar suyu (beetroot- nitrik oksit) ve enerji verici yeşil sebze kürlerini seven bir sporcu. Sırt ağrıları için Tramadol, anti- allerjik Loratadin, Flutikazon ve Ventolin sprey (Salbutamol) ise hayatının bir parçası.

Astım hastalığı çoğu dayanıklılık sporcularında yaygın görüldüğü bilinen ve dikkat etmesi gereken önemli bir konuydu. Konuyla ilgili The Guardian ve Le Monde gazetelerine verdiği röportajda Vuelta’ da astımının kötüleştiğini ve takım doktorlarından birinin talimatıyla her zamanki Salbutamol dozunu arttırdığını söyler. İlaç bronşları genişleterek havayolunu açıyordu ve bu pek tabi bisiklet gibi bir spor için çok değerli bir etkiydi.

chris_froome_profile_2
Chris Froome: ‘I haven’t done anything wrong’

“ Astım hastası olduğum biliniyor ve ben de kuralları biliyorum. Çok sıkı test protokolleri altında ilacımı kullanıyorum ve her zaman kullandığım doza dikkat ettim. Inhaler kullanmak zorundayım. Nasıl kahvaltımı etmezsem enerjim olmayacağı gibi yarış öncesi ilacımı kullanmazsam da yeterince iyi nefes alamayacağımı çok iyi biliyorum. Demek istediğim inhalerler performans arttırıcı değillerdir. Astımı olmayan saglıklı bir insanda pozitif performans etkisi de yaratmaz. Ama benim gibi astımlı hastalarda zaten normalden daha dar olan bronşları etkileyerek normale yakın seviyede havayolu açması yani tedavi etmesi demektir. Ve ben haksız bir avantaj sağladığımı düşünmüyorum.”

der Froome, ancak bu tamamen kullanılan doza bağlıdır.. Yani gerçekten izin verilen dozda kullanmışsa…

Salbutamol selektif bir Beta2 adrenerjik reseptör agonistidir. Etkisi çabuk başladığından özellikle hafif astım tedavi ve profilaksisi (koruma) ve orta şiddetli astım alevlenmelerinin tedavisinde kullanılan bir bronkodilatör (bronş kaslarını gevşetir).Az inhale dozlarda Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası (TAKİ) raporu istenmez ancak daha yüksek dozlarda belgelenmesi gerekir. Küçük dozlarda uyarıcı etkisi kabul edilir ancak anabolizan, kas yapılandırıcı etkisi için daha büyük dozlar gerekmektedir, bu etkisinden dolayı enjeksiyon olarak vücut geliştirme sporu yapanların kullandığı bildirilmiştir.Maskeleme ajanı olarak da kullanılır.

   Salbutamol,  bahsedilen dayanıklılığı (endurance) ve yağsız kas kütlesini arttırıcı etkisinden dolayı  Dünya Anti-Doping Ajansı (WADA)’ nın sadece inhalasyon şeklinde kullanımına izin verdiği ve doz kısıtlaması tanımladığı yarışma esnasında yasaklı madde listesindedir.

 (*) WADA yasaklı listede açıklama şöyledir: “Salbutamol’ un idrar örneğinde 1000 ng/ml sınırını aşması ve terapötik kullanım şartlarını sağlamaması durumunda, sporcu kabul edilen limitli dozda inhale maddenin anormal sonucunu farmakokinetik yönden kanıtlayana kadar Ters Klinik Bulgu (Adverse Analytical Finding – AAF) olarak kabul edilir.

Inhale salbutamol: 24 saat içersinde maximum 1600 mcg, herhangi bir 12 saat aralıgında maximum 800 mcg (WADA 2018 değişikliği)

2018-beta-2

 

Bir savunma beklenen ve hala sessizliğini koruyan Team Sky yöneticisi Sir Dave Brailsford’ un açıklaması ise şöyledir.: “ Salbutamol’ un metabolizma ve atılımını etkileyen birçok kompleks tıbbi ve fizyolojik konu varken sonucu bu gerçekler doğrultusunda değerlendirip gerçekten de neler olduğunu anlamak üzere çalışmalara başladık. Chris’ in astım hastalığının tedavisinde yönetmeliklere uyduğu ve izin verilen Salbutamol dozunu aşmadığına dair güvenim tamdır. Oluşan şüpheleri gidermek adına elimizden geleni yapacağız.”

Eğer Froome için gerekli savunma bulunmazsa bir süre yarışlardan men cezası alacağı kesin.. Vuelta derecesi geri alınarak hem gelecek yılın İtalya bisiklet turuna (Giro d’Italia) hem de 5.kez sarı forma giyerek bir rekor paylaşmayı planladığı Fransa’ ya (Tour de France) veda edecektir.

2007 yılında limit üstü Salbutamol kullanımı saptanarak 12 ay yarışlardan men cezası alan ve İtalya turu zaferi geri alınan İtalyan bisikletçi Alessandro Petacchi durumu şöyle özetler:

“ Froome’un test pozitif çıkması bisiklet dünyasında atom bombası etkisi yaratacaktır.”

3449578_3_3931_chris-froome-se-presente-au-controle-a_82c34bdab8be9db4f5e121abcf919fce

 

SALBUTAMOL ne kadar masum?

Salbutamolun ilaç ve gıdalarla olan etkileşimi, dehidrasyon durumu ve Salbutamol kullanım zamanı gibi faktörler ilacın konsantrasyonunu dolayısıyla test sonuçlarını etkileyebilir açıklamasını yapan Team Sky’ ın Froome lehine bir kanıt ortaya koyması bekleniyor.

Froome, metabolizmasının farklı çalıştığına ve ilaca farklı cevap verdiğine dair veya aldığı dozun kendisinde standartın üstünde bir oranda idrara çıkma sebebini kanıtlama yoluna gidebilir. Bu da laboratuar ortamında aynı şartlar yaratılarak kanıtlanmalı ki yine çok fazla faktör devreye giriyor.

Salbutamol için belirlenen eşik altında kalmak adına 12 saatlik bir dönemde maksimum 8 puff  kullanımı önerilir, bazı çalışmalarda inhale Salbutamolun de tablet ve likit formları gibi performans kazanımına sebep olduğu belirtilir.

İlaç astımlı bireylerin bronş kaslarını gevşeterek akciğerlere daha çok hava girişini sağlar, dolayısıyla nefes darlığını giderir ve astmatik ataklarda etkindir. Bu fonksiyonuyla performansa olumlu etki sağlayıp sağlamadığı ise tartışmalıdır.

Görüldüğü gibi Salbutamol maddesi belki de WADA tarafından daha farklı bir yaklaşımla ele alınmalı veya her şekilde kullanımı tamamen yasaklanmalıdır (inhaler dahil). Bu durumda astımlı sporcular ne yapacaktır, ne kadar etiktir, bireye (sporcuya) özel yaklaşımlar gerektirebilir mi gibi soruları çoğaltmak mümkün.

Fransa Anti-Doping ajansından bir bilim adamı Michel Rieu ise Salbutamol’un her konsantrasyonda yasaklı olması gerektiği görüşünü belirtiyor;

“1000 ng/ml eşiğine ulaşmanız demek klasik doping protokolünü hiçe sayarak herşeye aykırı davranmanız demektir.” (L’Equipe, 2017)

Düşündüğümüzde gerçekten de böyle büyük bir takımın medikal ekibinin ve dünyanın en ünlü bisikletçisinin yılların tecrübesiyle daha önce defalarca kullandığı bu ilacı nasıl oluyor da idrarda izin verilen eşiğin tam 2 katına çıkardığına hayret ediyoruz.

salbutamol inhale

Şöyle de düşünebiliriz; inhale Salbutamol dozajı giriş ve idrarda beliren konsantrasyonuna çıkış dersek hiçbir zaman 1:1 oranda bir sistem yanıtını bekleyemeyiz. Metabolizmamız tükettiği ya da sindirdiği kadar üretim yapan basit bir filtre değil ki.. Tutarlı bir oran beklemek yanlış olur çünkü ilacın metabolizasyonundaki fizyolojik işleyiş ve zamanlama faktörü gibi girişler aynı bireyde günden güne bile çıkışı etkileyecektir.

Bu faktörleri bir standartta sunamıyoruz.

Ama elimizdeki çalışmalardan gördüğümüz terapötik dozda (tedavi dozu) kullandırılan Ventolin (Salbutamol)  bazı sporcuların idrarda eşik doz kabul edilen 1000 ng/ml nin üstüne çıkmalarına sebeptir.

Veya bir çalışmadan çıkan sonuç şöyledir;

İdrardaki 1400 ng/ ml üzeri değerde bir Salbutamol miktarına oral dozlarla ulaşılır ve inhale dozla bu değere ulaşılmamıştır.

 

O zaman eşik dozun daha yükseltilmesi mi gerekmektedir?

Ya da bireyselleştirme ile her sporcuya özgü değişiklikler mi yapılmalı? Hematolojik  pasaportta uygulandığı gibi?

Aklımıza gelen sorular…

Tüm bu faktörleri şüphesiz Team Sky da savunmasına alacaktır ya da olayı sadece kaza olarak niteleyecektir. Takım doktorunun önerdiği tedavi dozundaki %20 lik artışın sebep olduğu idrardaki %200 lük çıkış için feci dış şartlar, dehidrasyon, egzersiz zamanı vs.. vs.. her detayı kullanabilirler pek tabi:)

Belki de gerçek apaçık ortadadır.. Salbutamol bu olayda başka bir yasaklı maddeyi maskelemek için kullanılmıştır. 2000 ng/ml dozda bir Salbutamol oranı turu kazanmak için avantaj sağlamasa da kazanma şansını arttırmak için kullanılan diğer bir maddeyi gizlemede yardımcı olacaktır.

Son not :

(16 Ocak 2018) L’Equipe Gazetesi-  Froome savunmasında bir böbrek fonksiyon bozukluğu yaşadığını ve bunun da Salbutamol birikimine sebep olarak fazla miktar maddenin bir kereden salındığı şeklinde açıklama yapacağını yazdı.

 

 Milyon dolarlık bir spor sektörü ve ikinci kürsü yapana “first loser” (ilk kaybeden) denilen bir ortamdan bahsedilirken sporcuların ün, saygınlık,para için doping yapma girişimleri hiç bitmeyecek mi?

 Bir eczacı olarak cevabım nedir sizce?

Herkese ilaç ve aldatmacadan uzak temiz spor dileklerimle…

Kaynaklar :

 UCI official page – “Statement on Christopher Froome “ – 13 Dec, 2017
Distinction of inhaled and oral salbutamol by urine analysis using conventional screening procedures for doping control.- PUBMED ,2000 Jun;22(3):277-82.
Dose response of inhaled salbutamol on exercise performance and urine concentrations. – Med Sci Sports Exerc. 2008 Jan;40(1):149-57.
“Brief thoughts on Froome’s salbutamol result” ,13 Dec,2017 – The Science of Sport
“Chris Froome fights to save career after failed drugs test result “, the Guardian, 18 Dec,2017
“The greatest ever or just another drug cheat?”, 28 Jan,2018 – Paul Kimmage, The Independent
 

“BİSİKLET DÜNYASINDA YENİ ŞOK : CHRIS FROOME OLAYI VE ‘SALBUTAMOL’ DOPİNGİ” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s